Θραψανιώτης μέχρι... κόκαλο

Από τη χθεσινή συναυλία της Γλυκερίας στο θέατρο Λάκκα στην Μύκονο που ήταν γεμάτο από κόσμο. Επάνω: Η καλλιτέχνιδα «παίζει» με τα φώτα της σκηνής με φόντο το μπλε. Κάτω: Ο κόσμος χειροκροτεί με ενθουσιασμό. Λίγο αργότερα στο τραπέζι, στην ταβέρνα του «Φιλλίπη» είχα την ευκαιρία να γνωρίσω από κοντά τον άνθρωπο Γλυκερία. Πολύ ισορροπημένη.

Οι Μυκωνιάτες που έχουν ένα επίπεδο πνευματικό θέλουν να έλκουν την καταγωγή τους από ανθρώπους έντιμους που είχαν ένα επίπεδο γνώσης. Κουλτούρας και πολιτισμού. Δικαιολογημένο αυτό μια και για τους περισσότερους η Μύκονος δεν είναι άλλη από αυτήν του μπαρ «Πιέρρος», μετά τις 12 το βράδυ, γεμάτο από ζευγαράκια άνδρες που οργιάζουν πίνοντας το ποτό τους υπό του ήχους δυνατής μουσικής. Αυτές οι εικόνες σε συνδυασμό με τα ξενικά ονόματα, βλέπε παραλία «Παραντάις», και τα πανάκριβα μαγαζιά, είτε εμπορικά, είτε εστίασης (ένα ευρώ πήρα το πρωί το μισό λίτρο εμφιαλωμένο νερό από μαγαζί μέσα στη χώρα...), είτε ενοικίασης (ο επίσημος πίνακας του ΕΟΤ για το δωμάτιο που μένουμε, στη φουλ σεζόν Ιουλίου - Αυγούστου, έχει 200 ευρώ τη βραδιά!).

Ο ταξιτζής που μας έφερε προχθές από την παραλία του «Σούπερ Παραντάις» με άκουσε που τα έλεγα σε ένα φίλο μου, στο κινητό τηλέφωνο, δαγκώθηκε και μας είπε, όταν έκλεισα, ότι δεν είναι παντού έτσι, ότι υπάρχουν και μαγαζιά με τιμές ανθρώπινες αρκεί να τα ξέρεις. Μας είπε λοιπόν δυο ταβέρνες, να πάμε να φάμε μαγειρευτά φαγητά, σε τιμές προσεγγίσιμες. Πήγαμε το μεσημέρι στην ταβέρνα του «Αντονίνι», η μια ταβέρνα από τις δυο που μας είπαν. Ήταν πραγματικά διαφορετική και από πλευράς ποιότητας φαγητού και από τιμές. Μόνο «μελανό» σημείο η συμπεριφορά του σερβιτόρου, ενός ηλικιωμένου κυρίου που κάπου άκουσε για την «ελεύθερη αγορά» και τους βάρβαρους νόμους της, που έχει στο περιθώριο τους ανθρώπους και τις ανάγκες τους, ακόμα και στις διακοπές.

Σε ένα τέτοιο κλίμα, είναι πολύ φυσικό οι άνθρωποι που μπορούν να δουν πιο μακριά να προσπαθούν να ξαναγυρίσουν στις ρίζες τους, να προβάλουν τα όμορφα στενά σοκάκια και τα λευκά σπίτια, το ένα πάνω στο άλλο,

Μπροστάρης ο Δήμος Μυκόνου που τύπωσε σε δεύτερη έκδοση, το βιβλίο «Ορτσ' αλά μπάντα!» σε επιμέλεια Παναγιώτης Κουσαθανά, ένα αναδρομικό διάπλου στην παλιά Μύκονο, όπως τον χαρακτηρίζει. Ιστορίες αληθινές που δημοσιεύθηκαν σαν χρονογραφήματα στο περιοδικό «Μυκονιάτικα Χρονικά» που εκδόθηκε στη διετία (1933-1935). Μια φωτογραφική έκδοση της όμορφης πλευράς του νησιού και ένα DVD σε τέσσερις γλώσσες που καταγράφει με τον φακό της τηλεόρασης τα πιο όμορφα της Μυκόνου και της Δήλου.

Καλά κάνει και μπράβο του που τα δίνει δώρο στους καλεσμένους του. Προσπαθεί με όσα μέσα έχει να αλλάξει θετικά το κλίμα. Σ' αυτό εντάσσεται, φαντάζομαι, ότι στις 6 το πρωί πλένουν τα σοκάκια με τη μεγαλύτερη κίνηση όλη τη νύχτα, όπως αυτό της Ματογιάννη.

Μπορεί να μη μας κάθισε να κάνουμε στη Δήλο τη συναυλία με την Ντελμέρ και τον Ψυχογιό αλλά είχαμε μεράκι να τη δούμε και οργανώσαμε εκδρομή με τα καραβάκια που πάνε απέναντι. Το εισιτήριο έχει 12,5 ευρώ το άτομο και πήγαμε με το «Όρκα», ένα πλοίο σαν αυτά που λέμε «παντόφλες». 10 και μισή φεύγαμε από το λιμάνι της Μυκόνου και μισή ώρα αργότερα φτάναμε στο ιερό νησί των Κυκλάδων, τη Δήλο.

Επειδή όλο το νησί έχει χαρακτηριστεί αρχαιολογικός χώρος η είσοδος είναι συγκεκριμένες ώρες με τιμή 5 ευρώ το άτομο.

Είναι όμως μοναδική εμπειρία μια τέτοια επίσκεψη. Κι αξίζει να μείνεις εκεί μέχρις τις 3 που φεύγει το τελευταίο πλοίο της επιστροφής. Αλλά η Ναταλί βιάζεται να πάμε για μπάνιο στην παραλία του «Σούπερ Παραντάις» κι έτσι φεύγουμε στις 12.30. Θα ήθελα να είχα χρόνο καθόμουνα αν ήταν δυνατόν μέχρι τις έξι που κλείνει ο αρχαιολογικός χώρος. Έχει μια ενέργεια ο τόπος μοναδική.

Η Σια μας ξεναγεί στους χώρους μια ολόκληρης αρχαίας πολιτείας που πολλά μέρη της σώζονται ακόμα και σήμερα αν και ακατοίκητο το νησί.

Ιδού μερικές πληροφορίες: Η Δήλος, μολονότι ένα από τα μικρότερα νησιά του Αιγαίου (6,85 τετρ. χλμ.), ήταν στην αρχαιότητα το διασημότερο και το ιερότερο απ' όλα τα νησιά επειδή, σύμφωνα με τον μύθο, εκεί γεννήθηκε ο Απόλλωνας-Ήλιος, θεός του ημερήσιου φωτός και η Άρτεμις-Σελήνη, θεά του νυχτερινού φωτός - δηλαδή εκεί γεννήθηκε το Φως, που για τους Έλληνες ήταν πάντα το πολυτιμότερο αγαθό.

Οι παλιότεροι κάτοικοι της Δήλου έκτισαν (γύρω στο 2.500 π.Χ.) τις ελλειψοειδείς καλύβες τους στην κορυφή του Κύνθου (113 μ. ύψος), από όπου, στις ταραγμένες και ανασφαλείς εκείνες εποχές, μπορούσαν εύκολα να εποπτεύουν και να ελέγχουν τη μικρή κοιλάδα και τη θάλασσα ολόγυρα. Οι Μυκηναίοι, που ήλθαν γύρω στα τέλη του 15ου αιώνα π.Χ., έχοντας ήδη εδραιώσει την κυριαρχία τους στο Αιγαίο, αισθάνθηκαν αρκετά ασφαλείς ώστε να εγκατασταθούν στην μικρή κοιλάδα πλάι στη θάλασσα. Το Απολλώνιο Ιερό, εδραιωμένο ήδη από τους Ομηρικούς χρόνους, έφθασε στη μεγαλύτερη ακμή του στη διάρκεια των αρχαϊκών (7ος-6ος αι. π.Χ.) και κλασικών (5ος-4ος αι. π.Χ.) χρόνων. Έλληνες απ' όλο τον τότε ελληνικό κόσμο συγκεντρώνονταν στο νησί για να λατρέψουν τον θεό του φωτός Απόλλωνα και την δίδυμη αδελφή του Άρτεμη, θεά της Σελήνης.

Η Νάξος και κατόπιν η Πάρος προσπάθησαν να επιβληθούν εκμεταλλευόμενες την αίγλη του Ιερού. Αλλά η πόλη που κυριάρχησε τελικά ήταν η μακρινή Αθήνα, αιτιολογώντας την παρουσία της με διάφορους μύθους. Την περίοδο της τυραννίας του Πεισίστρατου (540-528 π.Χ.) ή των γιών του οικοδομείται ο Πώρινος Ναός του Απόλλωνα στον οποίο στεγάζεται ένα υπερφυσικού μεγέθους άγαλμα του θεού.

Το 478 π.Χ., μετά το τέλος των Περσικών πολέμων, ιδρύθηκε η Δηλιακή Συμμαχία των Ελληνικών πόλεων με στόχο την αντιμετώπιση μελλοντικών απειλών. Έδρα τη συμμαχίας ήταν η Δήλος· εκεί φυλασσόταν το τεράστιο ποσό των εισφορών των συμμαχικών πόλεων και εκεί γίνονταν οι συναντήσεις των αντιπροσώπων. Πολύ σύντομα η Δηλιακή Συμμαχία εξελίσσεται σε Αθηναϊκή ηγεμονία και οι σύμμαχοι γίνονται υπήκοοι των Αθηναίων. Τα χρήματα του κοινού ταμείου μεταφέρθηκαν το 454 π.Χ. στην Ακρόπολη των Αθηνών, δήθεν για λόγους ασφαλείας, στην πραγματικότητα όμως για να χρηματοδοτήσουν το φιλόδοξο οικοδομικό πρόγραμμα του Περικλή.

Το 476 π.Χ. άρχισε να οικοδομείται ο δεύτερος ναός του Απόλλωνα, ο Μέγας Ναός, ή Ναός των Δηλίων. Η οικοδόμηση του διακόπηκε μετά την μεταφορά του ταμείου στην Αθήνα, συνεχίστηκε την περίοδο της Δηλιακής ανεξαρτησίας (314-166 π.Χ.), αλλά ποτέ δεν ολοκληρώθηκε.

Τον χειμώνα του 426/5 π.Χ. οι Αθηναίοι έκαναν την "κάθαρση" της Δήλου, δήθεν για λόγους ευσεβείας. Άνοιξαν όλους τους τάφους που υπήρχαν στο νησί και μετέφεραν τα οστά και τα κτερίσματα στη Ρήνεια, όπου τα έθαψαν σ' ένα κοινό λάκκο. Παράλληλα αποφάσισαν να μην γεννιέται και να μην πεθαίνει κανείς πια στη Δήλο, αλλά να μεταφέρονται οι επίτοκοι και οι βαριά άρρωστοι στη Ρήνεια. Από τότε κανείς δεν γεννήθηκε, κανείς δεν πέθανε και κανείς δεν τάφηκε στο Ιερό νησί, οι δε Δήλιοι, όπως επεδίωκαν οι Αθηναίοι, έγιναν απάτριδες. Το 422 π.Χ. ολοκλήρωσαν την «κάθαρση» εξορίζοντας όλο τον ντόπιο πληθυσμό.

Αμέσως μετά την κάθαρση, παρά το γεγονός ότι ήταν σε εμπόλεμη κατάσταση, οι Αθηναίοι αρχίζουν, από τύψεις ή από φόβο, το εξαιρετικά δαπανηρό έργο της οικοδόμησης ενός ακόμη ναού του Απόλλωνα από λευκό πεντελικό μάρμαρο και καθιερώνουν τα Δήλια, γιορτή προς τιμήν του Απόλλωνα κάθε πέντε χρόνια.

Μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου το Αιγαίο συνταράσσεται για σαράντα σχεδόν χρόνια από τους πολέμους των φιλόδοξων στρατηγών που τον διαδέχτηκαν. Ο Αντίγονος και ο γιος του Δημήτριος ο Πολιορκητής ίδρυσαν το Κοινόν των Νησιωτών με θρησκευτικό κέντρο τη Δήλο, η οποία κηρύχτηκε ελεύθερη και ανεξάρτητη (314 - 166 π.Χ.).

Την εποχή της ανεξαρτησίας οι ηγεμόνες των ελληνιστικών κρατών συναγωνίζονται στην επιδεικτική οικοδόμηση λαμπρών κτηρίων στο ιερό νησί. Όλη η περιοχή του Ιερού ήταν γεμάτη με εκατοντάδες μαρμάρινα και χάλκινα αγάλματα, δαπανηρά αναθήματα πόλεων ή πλούσιων ιδιωτών, από τα οποία σώθηκαν μονάχα τα ενεπίγραφα βάθρα.

Με την ήττα των Μακεδόνων από τους Ρωμαίους (Πύδνα, 168 π.Χ.) τελειώνει και η περίοδος της ανεξαρτησίας της Δήλου. Το 166 π.Χ. οι Ρωμαίοι την παραχωρούν ξανά στους Αθηναίους, οι οποίοι εξορίζουν και πάλι τους Δήλιους, και εγκαθιστούν στο νησί Αθηναίους εποίκους. Παράλληλα οι Ρωμαίοι, που ρυθμίζουν πλέον τις τύχες της Μεσογείου, ανακήρυξαν τη Δήλο ελεύθερο λιμάνι με στόχο να εξοντώσουν οικονομικά την αντίπαλο τους Ρόδο. Η απαλλαγή από τους φόρους, η ατέλεια, αλλά και η εξαιρετική γεωγραφική της θέση και η καταστροφή της Κορίνθου (146 π.Χ.), σημαντικότατου μέχρι τότε εμπορικού κέντρου, είχαν σαν αποτέλεσμα να συγκεντρωθεί εκεί όλο το διαμετακομιστικό εμπόριο μεταξύ Ανατολής και Δύσης, Βορά και Νότου. Η ισχυρή Ρόδος καταστράφηκε οικονομικά, ενώ το μικρό νησί έγινε πολύ σύντομα το maximum emporium totius orbis terrarum (Festus), δηλαδή το μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο της οικουμένης.

Στις πολύβουες προκυμαίες πλοία απ' όλη τη Μεσόγειο φόρτωναν και ξεφόρτωναν διαρκώς τόνους εμπορευμάτων και χιλιάδες σκλάβους.

Φυσικό επακόλουθο ήταν η απότομη αύξηση του πληθυσμού και μια έντονη οικοδομική δραστηριότητα. Μέσα σε λίγες δεκαετίες δημιουργήθηκε μια Πόλη στις πλαγιές των έξι χαμηλών λόφων που περιβάλλουν την κοιλάδα του Ιερού. Αποτέλεσμα της γρήγορης αυτής ανάπτυξης ήταν η άναρχη οικοδόμηση, χωρίς πολεοδομικό σχέδιο, και χωρίς κανονικό ρυμοτομικό σύστημα, πράγμα που είναι περισσότερο φανερό στη "Συνοικία του Θεάτρου", την παλιότερη και την πιο ακριβή συνοικία της πόλης.

Σε σύγκριση με τις σύγχρονες της πόλεις η Δήλος δεν ήταν τίποτα παραπάνω από μια μικρή, κακοκτισμένη και βρώμικη εμπορική πόλη. Το μόνο που την έκανε ξεχωριστή ήταν η ύπαρξη του αρχαίου ιερού και οι μύθοι της.

Ο πλούτος που συγκεντρώθηκε στο νησί και οι φιλικές σχέσεις των Δηλίων με τη Ρώμη ήταν η κύρια αιτία της καταστροφής της Δήλου. Το νησί καταστράφηκε και λεηλατήθηκε δυο φορές: το 88 π.Χ. από τον βασιλιά του Πόντου Μιθριδάτη, που ήταν σε πόλεμο με τους Ρωμαίους, και το 69 π.Χ. από τους πειρατές του Αθηνόδωρου, συμμάχου του Μιθριδάτη.

Μετά την δεύτερη καταστροφή η πόλη σιγά-σιγά συρρικνώθηκε, εγκαταλείφθηκε και ξεχάστηκε. Ο απολογητής του χριστιανισμού Τερτυλλιανός αναφέρει με χαρακτηριστική χαιρεκακία τον μεταγενέστερο Σιβυλλικό χρησμό: "ακόμη και η Σάμος θα γίνει άμμος και η Δήλος άδηλος".

Τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες υπάρχει ακόμη μια σημαντική χριστιανική κοινότητα στο νησί, όπως μαρτυρούν τα λείψανα επτά παλαιοχριστιανικών βασιλικών και το γεγονός ότι η Δήλος αναφέρεται ως έδρα επισκόπου. Μετά τον 7ο μ.Χ. αι. όμως φαίνεται πως ερημώνεται εντελώς και γίνεται για πολλούς αιώνες καταφύγιο πειρατών.

Οι ανασκαφές, που άρχισαν το 1872 και συνεχίζονται ακόμη, έχουν αποκαλύψει το Ιερό και ένα μεγάλο μέρος της κοσμοπολίτικης ελληνιστικής πόλης.

Τα ευρήματα φυλάσσονται στο Μουσείο Δήλου και περιλαμβάνουν (ολόκληρα ή τμήματα) περίπου 30.000 αγγεία, ειδώλια, μικροαντικείμενα, 8.000 γλυπτά, 3.000 επιγραφές. Το μεγαλύτερο μέρος των γλυπτών και ένα μικρό μέρος των αγγείων και των μικροαντικειμένων εκτίθενται στις έντεκα αίθουσες του Μουσείου Δήλου.

Από το 1990 ολόκληρο το νησί έχει χαρακτηριστεί Παγκόσμια Πολιτιστική Κληρονομιά και προστατεύεται από την UNESCO. Τα τελευταία χρόνια γίνεται ένα τεράστιο έργο συντήρησης και στερέωσης των μνημείων που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ελληνικό Κράτος.

Όλα είναι έτοιμα για τη σημερινή συναυλία με τη Γλυκερία στο Θέατρο Λάκκας. Και η Σία με τη Χριστίνα τρέχουν από το πρωί να παραλάβουν τους καλλιτέχνες που έρχονται, άλλοι από το λιμάνι και άλλοι από το αεροδρόμιο. Κοντά τριάντα είναι οι άνθρωποι τις Γλυκερίας μαζί με τους μουσικούς. Το πρωί κατά τις 11 έφυγε από τη Μύκονο η Ναταλί για την Αθήνα. Θα την περιμένει ο πατέρας της εκεί, να φύγουν για Πάτρα. Αύριο το μεσημέρι θα φύγουμε κι εμείς. Τελειώνουν γρήγορα οι όμορφες μέρες...

 

Η συναυλία «Στα μονοπάτια του Αιγαίου, φως» της Klaudia Delmer και του Γιώργου Ψυχογιού έγινε χθες στο υπαίθριο θεατράκι του Δήμου Μυκόνου μέσα στην πόλη της ρόδου με μεγάλη επιτυχία, από όπου και η φωτογραφία επάνω. Μόνο που από το μπέρδεμα της αναβολής δεν ήταν γεμάτο από κόσμο. Ωστόσο το κοινό χειροκρότησε τους καλλιτέχνες και λίγο αργότερα στο τραπέζι που μας έκαναν είχαν να πουν τα καλύτερα λόγια. Ωστόσο, είπαμε να μη χάσουμε την ευκαιρία, μια και φτάσαμε ως εδώ να πάμε μια βόλτα στο ιερό νησί της Δήλου από όπου και η φωτογραφία κάτω με τη Ναταλί αριστερά μου και τη Χριστίνα δεξιά μου.

Τις εντυπώσεις μου καθώς και μερικά σημαντικά ιστορικά στοιχεία για τη Δήλο θα διαβάστε στο αυριανό σημειωματάριό μου. Με την επιστροφή από τη Δήλο, κατά τη μία, πήγαμε με ταξί στην παραλία «Σούπερ Παραντάις». Υπέροχη και δροσερή, καταγάλανη, θάλασσα. Κάναμε το μπάνιο μας εκεί, φάγαμε και επιστρέψαμε με τον ίδιο τρόπο που πήγαμε. Το μέρος είναι απόμερο και δεν υπάρχει συγκοινωνία.

Στις επτά το απόγευμα κάτω από το άγαλμα της Μαντώς Μαυρογένους, στην ομώνυμη πλατεία, συγκεντρωθήκαμε για να εκφράσουμε βουβά το πένθος μας για τους ανθρώπους που χάθηκαν στις τελευταίες πυρκαγιές.

Το μήνυμα που έφτασε προχθές και στο δικό μου κινητό από τη Σοφία τη Δασκάλα και γραμματέα του Συλλόγου Γονέων του 146 Δημοτικού Σχολείου Αθηνών, έλεγε: «TETAPTH 29 AYΓOYΣTOY ΣTIΣ 7 H ΩPA TO AΠOΓEYMA ΘA ΣYΓKENTPΩΘOYME OΛOI ΣTHN ΠΛATEIA ΣYNTAΓMATOΣ AΛΛA KAI ΣE KAΘE KENTPIKH ΠΛATEIA KAΘE ΠOΛHΣ ΣE OΛOKΛHPH TH XΩPA. ΦOPΩNTAΣ MAYPA. AΠOΔOKIMAZOYME XΩPIΣ ΣYNΘHMATA KAI ΠOΛYXPΩMEΣ ΣHMAIEΣ. ΠENΘOYME ΓIA THN AΠΩΛEIA TΩN ΣYNANΘPΩΠΩN MAΣ XΩPIΣ NA ΣYNΔEOYME THN ΠPΩTOΦANH ΠEPIBAΛΛONTIKH KATAΣTPOΦH ME ΠPOEKΛOΓIKEΣ ΣKOΠIMOTHTEΣ. ΔINOYME TO ΠAPON KAI ΣTEKOMAΣTE AΠENANTI ΣE OΠOIONΔHΠOTE EΠIXEIPHΣEI NA EKMETAΛΛEYTEI THN TPAΓΩΔIA ΓIA OΠOIOΔHΠOTE OΦEΛOΣ. TO ΠOTHPI ΞEXEIΛIΣE. ANTIΓPAΨTE TO ΠAPAΠANΩ MHNYMA KAI ΣTEIΛTE TO ΠANTOY ME sms H e-mail. AYTO TO KAKO ΔEN ΠPOKEITAI NA TO AΦHΣOYME NA ΠEPAΣEI ETΣI».

Το μήνυμα ξεκίνησε από τους ανθρώπους της Blogόσφαιρας και έφτασε να κινητοποιεί χιλιάδες ανθρώπους. Εδώ βέβαια στη Μύκονο δεν ήταν περισσότεροι από πενήντα (50) οι συνειδητοποιημένοι άνθρωποι, αλλά κι αυτό είναι σημαντικό στις μέρες που περνάμε και στο φουλ της τουριστικής σεζόν.

EΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ 01/09/2007

Όσο η εφημερίδα έκανε χρήση το ελάχιστου δικαιώματος των εργαζομένων σε διακοπές η Ελλάδα έζησε κοσμογονικές αλλαγές. Από τη μια αναγγέλθηκαν πρόωρες εκλογές - εξπρές κι από την άλλη, πριν καλά - καλά βγάλουμε από πάνω μας την αρμύρα της θάλασσας και συνειδητοποιήσουμε περί τίνος επρόκειτο να' σου και οι καταστροφικές φωτιές που καίνε, κοντά μια βδομάδα τώρα, ιδιαίτερα την Πελοπόννησο αλλά και την Εύβοια, Τους νεκρούς να ξεπερνούν τους 64 και κάθε τόσο να προστίθεται και ένας ακόμα στη μακάβρια λίστα.

Ζώντας αυτές τις τραγικές στιγμές και την ώρα που το κυβερνητικό επιτελείο μιλά για «ασύμμετρες απειλή», τους μόνους που... λυπάμαι, είναι αυτούς τους ταλαίπωρους υποψήφιους που θα πρέπει να εκτεθούν στις εκλογικές τους περιφέρειες, διότι οι εκλογές θα γίνουν στην ώρα τους, επειδή το Σύνταγμα δεν προβλέπει κάτι διαφορετικό. Τι θα πουν στους ψηφοφόρους τους; Πώς θα πείσουν πως αυτοί είναι καλύτεροι από τους άλλους του απέναντι κόμματος;

«Βουβές» εκλογές θα είναι αυτές που θα γίνουν σε δυο βδομάδες, την Κυριακή 16 Σεπτεμβρίου. Αλλιώς τις σχεδίαζαν οι κυβερνώντες και αλλιώς τους προέκυψαν στην πορεία. Η θλίψη και η αγανάκτηση έχουν το δικό τους χώρο σε όλη αυτή την καταστροφή.

Βλέπω στις εφημερίδες και τις τηλεοράσεις πρόσωπα βαθιά σκαμμένα από τον πόνο να κλαίνε βουβά για τις ανθρώπινες ζωές που χάθηκαν, για τα χιλιάδες στρέμματα πράσινο που θα κάνουν αιώνες και αν για να ξαναβγούν και «πιάνεται» η καρδιά μου. Τόσο κακό, τόση καταστροφή γιατί Θεέ μου;

Είναι το δολοφονικό χέρι των εμπρηστών που αποθρασυμένο από τα διάφορα συμφέροντα, την πρακτική των κυβερνήσεων (πχ αποχαρακτηρισμοί δασών, δασοκτόνοι νόμοι, αναθεώρηση άρ.24 του Συντάγματος κλπ), την παντελή απουσία κάθε έννοιας πρόληψης και συντονισμού, τις τεράστιες ελλείψεις στην καταστολή των πυρκαγιών, σκορπάει την πύρινη λαίλαπα, την απώλεια δεκάδων ανθρώπινων ζωών και την πρωτοφανή καταστροφή δασών, οικισμών, σπιτιών και νοικοκυριών.

Αυτή η κατάσταση πρέπει να ανησυχήσει κάθε έναν από μας. Προέχει αυτή τη στιγμή η επαγρύπνηση και η κινητοποίηση όλων μας, του καθενός ξεχωριστά, να προληφθούν νέοι εμπρησμοί και να αποτραπεί η συνέχιση και ολοκλήρωση του εγκλήματος!

Ενώνουμε τη φωνή μας στην έκκληση που γίνεται σε όλο τον κόσμο να επαγρυπνεί! Να μην είμαστε παθητικοί θεατές σ' αυτό το θέατρο σαν να μη μας αφορά. Δεν είναι έτσι και το ξέρουμε. Να διαθέσουμε ό,τι δυνάμεις έχουμε και μπορούμε στην υπόθεση της περιφρούρησης των δασών και των ανθρώπινων ζωών!

Σας έκρηξη θυμού βγαίνει η φωνή από μέσα μας: Θα μας βρουν μπροστά τους όσοι ξεγυμνωμένοι από τις ευθύνες τους χρόνια τώρα «κλαίνε» και «κλαίγονται» πάνω στα αποκαΐδια!

Εκφράζουμε την αμέριστη αλληλεγγύη και συμπαράστασή μας στους κατοίκους των εγκαταλελειμμένων εδώ και χρόνια περιοχών, τον αγροτικό κόσμο που δέχεται απανωτά χτυπήματα και βεβαίως στους πυροσβέστες, που παρά την υλική, ηθική και οικονομική εγκατάλειψη του έργου τους φτάνουν στα όρια της ζωής τους!

Το πιο σημαντικό είναι η άμεση, πλήρης και στο 100% αποζημίωση όλων των πληγέντων και η ουσιαστική στήριξη των ανθρώπων, της παραγωγής και του φυσικού πλούτου της χώρας μας.

Κι ας σταματήσει πια αυτό το κράτος να παίζει με τη γραφειοκρατία. Υπάρχουν ώρες οδύνης που οφείλει να τις σεβαστεί. Να σεβαστεί τον ανθρώπινο πόνο και να τον απαλύνει. Αυτός πρέπει να είναι ο ρόλος του οργανωμένου κράτους.

Το κείμενο αυτό δημοσιεύθηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα του Ρεθύμνου "ΡΕΘΕΜΝΟΣ"

Επάνω, στη φημισμένη κοσμική παραλία της Ψαρρούς. Κάτω, κατά τις 11 το πρωί πίνω τον καφέ μου στο «Εν Πλω», στο παλιό λιμάνι της Μυκόνου και διαβάζω τις εφημερίδες μου. Καράβια πάνε κι έρχονται. Μια κυρία φωτογραφίζεται με το μωρό της...

Το πένθος τελείωσε. Η τηλεόραση έκοψε τα πολλά ζωντανά ρεπορτάζ από τους τόπους που διαδραματίζονται τα μέτωπα με τις φωτιές. Κι εμείς ετοιμαζόμαστε για την αποψινή συναυλία της Ντελμέρ με τον Ψυχογιό στο πιάνο, που θα γίνει τελικά στο υπαίθριο θέατρο της Λάκκας, αντί για τη Δήλο, δεδομένου ότι έχει επτά με οκτώ μποφόρ αέρα και η πρόσβαση των θεατών στο νησί θα ήταν δύσκολη.

Ωστόσο, εμείς λέμε να πάμε αύριο μια βόλτα να δούμε τον ιερό αρχαιολογικό χώρο που γεννήθηκε ο Απόλλωνας και η Αρτεμης. Ελπίζω να μας αφήσει ο καιρός...

Χθες πήγαμε στην φημισμένη κοσμική παραλία της Ψαρρούς και κάναμε το μπάνιο μας. Είναι πραγματικά υπέροχη. Η άμμος ψιλή και η θάλασσα καταγάλανη. Η παραλία γεμάτη ξαπλώστρες κάτω από τις καλαμωτές, ο ένας πάνω στον άλλον. Λίγο πιο κει τα κότερα παρκαρισμένα με τους υψηλούς προσκεκλημένους τους. Στα περιοδικά της Ναταλί είναι φωτογραφημένοι στους ίδιους τόπους, επώνυμοι της τηλεόρασης, όπως ο Αλιάγας, η Μενεγάκη, ο Αρναούτογλου.

Οι αποστάσεις δεν είναι μεγάλες. Αλλά αν δεν έχεις δικό σου μέσον για να κινηθείς χρειάζεται να πάρεις το ΚΤΕΛ. Έχει συχνά δρομολόγια, χαμηλό εισιτήριο, αλλά ο ένας είναι πάνω στον άλλον. Δεν είναι κατειλημμένες μόνο οι θέσεις, αλλά και αυτές των ορθίων.

Άλλη μια παρατήρηση για την ακρίβεια στη βραδινή βόλτα μας: Στην «Αίγλη» το ποτό έχει 10 ευρώ, ο χυμός βερίκοκο 6 και ένα κόκκινο κρασί των 70 ml, 8 ευρώ. Σύνολο 34 ευρώ, για ένα ποτό, από τέσσερα άτομα. Φυσικά ούτε λόγος για το ένα ευρώ ρέστα. Εδώ γίνεται αυτόματα (προς τα πάνω) η στρογγυλοποίηση!

Λίγο αργότερα, μετά τις 12 στα σοκάκια κοντά στο «Πιέρρος» η φήμη της Μυκόνου για τις... αδελφές ψυχές παίρνει σάρκα και οστά. Άνδρες (;) ντυμένοι γυναίκες με μίνι και ψιλοτάκουνα, με περούκες και γκριμάτσες, αρκετά πρόστυχες, καλούν τους πελάτες για ένα ποτό και όχι μόνο. Είχα ακούσει γι' αυτά. Και τώρα τα έβλεπα. Φύγαμε νωρίς για ύπνο αν και μέχρι τα ξημερώματα η πόλη θυμίζει εργοστάσιο θεαμάτων με τον ανάλογο θόρυβο από διαφορετικές μουσικές που πέφτουν η μια πάνω στην άλλην.

Πάνω: Μια πόζα στο ουζερί «VENEZIA» της Μικρής Βενετίας πριν ακόμα ο σερβιτόρoς φέρει την παραγγελία. Μετά, το τραπέζι ήταν λίγο διαφορετικό από αυτό της φωτογραφίας. Κάτω: Εδώ μένουμε, στη «Βίλα Πηνελόπη». Δυο βήματα από το λιμάνι, στο εσωτερικό της Χώρας της Μυκόνου.

Μεσημέρι Τρίτης. Και οι τελευταίες λεπτομέρειες είναι έτοιμες για την αποψινή συναυλία. Ετοίμασα τις σημειώσεις μου για το Blog, ενημερώθηκα ότι από αυτό το Σάββατο ξεκινάμε κανονικά στο «Ρέθεμνος» τις «Επισημάνσεις» κι αφού έριξα μια ματιά στο internet για δημοσιεύματα βγήκα μια βόλτα στο λιμάνι.

Είδα τον Πέτρο τον πελεκάνο, τη μασκώτ της Μυκόνου να τη φωτογραφίζουν οι τουρίστες, ιδίως οι ξένοι. Κι αυτός, όλο καμάρι λες, στήνονταν σε όλες τις πιθανές πόζες. Μου φάνηκε πως το έκανε τόσο επίτηδες που αρνήθηκα να τον φωτογραφήσω.

Λίγο αργότερα στη Μικρή Βενετία ένα ουζάκι με ψαρομεζέ είναι ότι πρέπει. Ακούστε τιμές: 45 ευρώ η ποικιλία, χταπόδι, καλαμαράκια τηγανητά (όχι φρέσκα) γαρίδες μικρές και μερικά μύδια. 7 ευρώ το καραφάκι ούζο πλωμάρι, 3 ευρώ το ενάμιση λίτρο εμφιαλωμένο νερό και δύο το ψωμί, τέσσερις φέτες. Ας είναι. Δίπλα στη φουρτουνιασμένη από τα μποφόρ θάλασσα και με καλή παρέα το απολαύσαμε.

Γυρνώντας μέσα από τα στενά μυκονιάτικα στενάκια ένα ζευγάρι Ελλήνων κουβεντιάζει φωναχτά. «Σιγά μην έρθουμε εδώ δυο βδομάδες. 2.500 ευρώ δεν μας φτάνουν». Συντηρητική πολύ, στους υπολογισμούς της, την βρήκα την τύπισσα...

Μια φωτογραφία χίλιες λέξεις. Στο δωμάτιο που μένουμε πρωί της Δευτέρας παρακολουθούμε από την τηλεόραση τα ρεπορτάζ από τη φωτιά. Εξήντα τρεις, επίσημα, οι νεκροί!

Οι φωτιές που κατακαίνε μέρες τώρα την Ελλάδα, οδήγησαν την κυβέρνηση να κηρύξει τη χώρα, από το Σάββατο, σε τριήμερο εθνικό πένθος. Αποτέλεσμα να υπάρξουν καραμπόλες σε προγραμματισμένες εκδηλώσεις σαν τη σημερινή δικιά μας στη Δήλο με την Ντελμέρ και να μιλούν κάποιοι για ματαίωση.

Υπάρχει μια λογική εξήγηση. Λέει ο δήμαρχος της Μυκόνου πως δεν μπορεί να παρακούσει την εντολή του υπουργείου Εσωτερικών. Ακόμη κι αν τα χρήματα, που θα μαζευτούν, δοθούν για την αποκατάσταση του Μουσείου της Ολυμπίας. Ακόμη κι αν δεν πρόκειται για μια οποιαδήποτε συναυλία, αλλά για μια μορφή τέχνης με ένα πιάνο και μια φωνή.

Η κατάσταση είναι ρευστή... Κανείς δεν ξέρει τι γίνεται... Οι πωλήσεις των εισιτηρίων σταμάτησαν. Μέχρις νεοτέρας... Η Σία τρέχει από το πρωί και κουβεντιάζει με τους υπευθύνους. Και όλοι κρέμονται πάνω από ένα τηλέφωνο.

Υπάρχει η σκέψη να γίνει αύριο, που λήγει το τριήμερο πένθος, η συναυλία στη Δήλο. Έκαναν τόση δουλειά οι άνθρωποι εδώ και είναι κρίμα να πάνε όλα χαμένα...

Στο μεταξύ η τηλεόραση αναφέρει ως επίσημο αριθμό των νεκρών από τις πυρκαγιές, τους 63! Το επιβεβαιώνει το υπουργείο Υγείας. Θεέ μου τι καταστροφή είναι αυτή;

Κάποιοι αναρωτιόνταν χθες αν το ίδιο πένθος θα είχαν και τα μαγαζιά στη Χώρα. Περπατήσαμε μέχρι τα μεσάνυχτα στα στενά δρομάκια με τα μαγαζιά και τα μπαράκια, στη Μικρή Βενετία, παντού λειτουργούν κανονικά με την ένταση της μουσικής στο τέρμα. Μέχρι τις 6 το πρωί ακούγονταν, από το σωμάτιο, τα υψηλά μπιτ. Υπάρχει, λένε, μια δικαιολογία: Εδώ η περίφημη ιδιωτική πρωτοβουλία μπορεί να κάνει ότι θέλει και να μη δίνει λογαριασμό σε κανέναν. Το ζήτημα είναι πόσο διαφορετικά αντιμετωπίζεται ο ανθρώπινος πόνος.

Φυσάει ένας αέρας δυνατός έξω. Αλλά και ο ήλιος είναι καυτός. Νιώθεις την ανάγκη να προφυλαχθείς στη δροσιά του αιρ κοντίσιον. Βγήκα μια βόλτα στα στενά δρομάκια της Χώρας. Ένας άλλος κόσμος απλώνεται γύρω μου...

Tο "Χάισπιντ 4" μόλις έχει "δέσει στο νέο λιμάνι της Μυκόνου. Είναι 11 και κάτι το πρωί...

Από τις 5.20 το πρωί έχω σηκωθεί σήμερα. Στις 6 μας περίμενε ταξί έξω από το «Πολύτροπο» για να μας πάει στο λιμάνι να πάρουμε τα «Χάισπιντ 4» για τη Μύκονο. Η ταξιτζίνα του «Ίκαρου» είναι καταπληκτική. Σε λιγότερο από δέκα λεπτά είμαστε στο λιμάνι του Πειραιά. Πρωί και η κίνηση είναι λίγη.

Μαζί η Σία, η Χριστίνα και η μικρή Ναταλί. Πήραμε μια τυρόπιτα και μια σπανακόπιτα για πρωινό στο καράβι από τα «Εβερεστ» και έναν καφέ φραπέ σκέτο. Έχει αρκετούς επιβάτες το πλοίο. Πρώτος σταθμός η Σύρος, δεύτερος η Τήνος, τρίτος η Μύκονος. Πέσασαν και οι τύποι με τα Συριανά λουκούμια και τις χαλβαδόπιτες που σε άλλες εποχές έκαναν πιένες αλλά εγώ τουλάχιστον δεν συγκινήθηκα. Φύγαμε επτά το πρωί και 11 και πέντε είμαστε στο νέο λιμάνι του νησιού. Ένα πούλμαν του ΚΤΕΛ θα μας πάει στο παλιό λιμάνι που απλώνεται η Χώρα.

Βρήκαμε το ξενοδοχείο μας, «Βίλα Πηνελόπη», αφήσαμε τα πράγματα μας και κατεβήκαμε στο λιμάνι για καφέ. Λίγη μεσημεριανή ξεκούραση και μετά ένα μπάνιο και φαγητό στο «Εν Πλώ».

Όλα εδώ είναι πανάκριβα... Και το χειρότερο είναι ότι το θεωρούμε και... φυσιολογικό αφού, καταπώς διαβάζουμε στις κοσμικές στήλες είναι το νησί των επωνύμων και των... πλουσίων. Ας είναι, για δουλειά βρεθήκαμε εδώ, όχι για διακοπές...

Όχι δηλαδή πως είναι άσχημα να κάνεις διακοπές σε ένα τέτοιο όμορφο νησί των Κυκλάδων, αλλά να ήταν πιο προσεγγίσιμο στα βαλάντια μας θα νιώθαμε καλύτερα.

Αύριο έχουμε στη Δήλο συναυλία με την Ντελμέρ και ένα πιάνο. Λένε πως είναι υπέροχα εκεί και καθόλου τυχαίος τόπος, μιας και τον είχαν επιλέξει οι αρχαίοι Έλληνες ως μέρος του ιερού τριγώνου. Αύριο που θα πάω θα σας πω τις εντυπώσεις μου από τον ακατοίκητο αρχαιολογικό χώρο. Σήμερα η καλλιτέχνιδα έχει πρόβα και η Σία είναι υποχρεωμένη να πάει μήπως χρειάζονται τίποτε από την παραγωγή...

Στο μεταξύ, όσες εφημερίδες πρόλαβαν να κάνουν δεύτερη και τρίτη έκδοση στα κυριακάτικα φύλλα, είναι πιο κοντά στον αριθμό των νεκρών από τις πυρκαγιές που συνεχίζονται σε όλη την Ελλάδα. Και οι τηλεοράσεις έχουν και σήμερα ζωντανά προγράμματα από τους τόπους που εξελίσσονται δράματα. Κράτησα για περισσότερες από δύο ώρες ανοιχτή την τηλεόραση στο δωμάτιο μου. Μίλησα και με τον μικρό Λαμπρούκο στο χωριό που με καθησύχασε για τη φωτιά εκεί και την έκλεισα λίγο πιο ήσυχος.

Α, παρά λίγο να το περάσω στο ντούκου ότι «χτύπησε» ο Νίκος Λεκός από το σχολείο που πηγαίνει ο γιος μου στην Αθήνα. Είναι λέει, δίπλα μας, στη Νάξο, με την οικογένεια του και «τι κρίμα θα ερχόταν την Πέμπτη στη συναυλία της Γλυκερίας, αλλά έχει προγραμματίσει να επιστρέψει Αθήνα». Ούτε δύο μήνες δεν είναι που έχουμε να μιλήσουμε και ήταν ίδιος και απαράλλαχτος...

Με πλάτη τη θάλασσα στο Φυρνιακό. Μια τελευταία βόλτα στην παραλία λίγο πριν τα μαζέψουμε για την επιστροφή...

Όχι πως δεν το ξέραμε, αλλά πάντα μοιάζει απίστευτο όταν το βιώνεις. Τρεις μέρες είπαμε να έρθουμε στα Ζάρκα. Και για πότε πέρασαν είναι εκπληκτικό. Βέβαια άφησαν πίσω τους μικροσημάδια για να βρίσκουμε το δρόμο. Ένα ζάχαρο που έφτασε ένα πρωινό στο 214, δυο τρεις καλές παρέες με φίλους που επιμένουν να μας βρουν και να πάρουμε ένα οικόπεδο εδώ για να γίνουν περισσότεροι, έναν Νίκο που σε κάνει να νιώθεις πιο πολύ φιλοξενούμενος εδώ παρά πελάτης. Ε, δεν τα βρίσκει αυτά κανείς κάθε μέρα μπροστά του.

Συνηθισμένοι στους τρελούς ρυθμούς της πόλης, ήταν σα να «πέσαμε» από τον ουρανό. Πρωινό ξύπνημα στις επτά (ποιο ξυπνητήρι;) να βλέπεις την ανατολή του ήλιου ανάμεσα από τα βράχια, να ακούς τα κύματα που ταράζουν τη θάλασσα μέρα και νύχτα, να μυρίζεις έναν αέρα όλο ιώδιο, αρμύρα και ανθρωπιά.

Τι να είναι άραγε όλη η ομορφιά; Τα βράχια είναι άγρια. Το κάθε τι εδώ έχει κάτι από την αγριάδα του Αιγαίου Το πράσινο άρχισε να κάνει την εμφάνισή του από την ώρα που έφεραν το νερό από το χωριό . Η ανάπτυξη που περίμεναν οι ντόπιοι δεν ήρθε με το ρυθμό που την περίμεναν. Ήταν ένας τόπος ήσυχος με πολλά ενδιαφέροντα και έτσι παρέμεινε στο πέρασμα των χρόνων.

Σε λίγο θα πάρουμε το δρόμο της επιστροφής. Δεν θα στεναχωρηθούμε. Δυο βήματα είναι η Εύβοια. Θα ξαναρθούμε στην πρώτη ευκαιρία. Ίσως αμέσως μετά τις εκλογές. Σ' αυτό τον τόπο δεν λες εύκολα «αντίο». Ακόμα κι όταν με τη συμπεριφορά τους κάποιοι το προσπάθησαν δεκάξι χρόνια, μόνο, κράτησε η... αποχή.

Οι φωτιές παίρνουν φοβερές διαστάσεις. Τους 52 Έφτασαν οι νεκροί. Θεέ μου! Ο μικρός είναι στο χωριό Ελληνικό. Δεν έχει ακόμα πάει εκεί η φωτιά και ο ίδιος είναι αισιόδοξος αλλά η μάνα του που μιλήσαμε το απόγευμα είναι τρελαμένη. Στο μεταξύ έχουν κλείσει τους δρόμους και προς Μεγαλόπολη και από το Μαίναλο. Και το πρωί πρέπει να σηκωθώ στις 5 γιατί στις επτά φεύγουμε για προγραμματισμένη δουλειά για τη Μύκονο. Αυτό και αν είναι τρέλα σκέτη!

Από την αυλή της ταβέρνας του Νίκου. Ο ήλιος έχει πέρει να γέρνει στη δύση του...

"Μαύρη" Παρασκευή τη χαρακτήριζαν οι ραδιοεκφωνητές στα ζωντανά που επιχειρήσαμε να ακούσουμε από ειδησεογραφικούς σταθμούς. Είχαμε πάει στο Αλμυρίκι, μια όμορφη παραλία έξω από τους Ραπταίους και το Μεσοχωριό και ξαφνικά, στο κινητό, μας ενημέρωσαν ότι καίγεται η Αρεόπολη στη Λακωνία. Πριν δυο βδομάδες είμαστε εκεί. Και, όπως και να το κάνεις έχουμε ένα δέσιμο με τους ανθρώπους που μας περιποιήθηκαν.

Η αλήθεια είναι ότι φύσαγε πολύ από το πρωί. Είναι τα μελτεμάκια του Αυγούστου, λένε οι ντόπιοι. Είπαμε να πάμε μια βόλτα στο Αλμυρίκι που πάντα μας άρεσε κι αν ήταν καλά τα πράγματα θα κάναμε και μπάνιο. Εδώ τα κύματα είναι μεγαλύτερα. Κι ο αέρας μου φαίνεται πιο δυνατός Ρίξαμε μια ματιά στις εφημερίδες, ήπιαμε τα καφεδάκια μας και κινήσαμε για την επιστροφή.

Η κατάσταση είναι τραγική σε όλη την Ελλάδα. Με δύο νεκρούς ξεκινήσαμε στην Αρεόπολη και μέχρι το απόγευμα είχαν γίνει έξι και λίγο αργότερα καθώς προστέθηκαν κι αυτοί από τη Ζαχάρω έφτασαν τους 37!

Στο μεταξύ ολόκληρη η Ελλάδα φλέγεται... Οι συνδέσεις των ανταποκριτών και των ανθρώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο ραδιόφωνο της ΕΡΑ το αποδεικνύουν.

Τι είναι τούτο ωρέ; Λίγος αέρας και είναι ικανός να πάρει φωτιά απ' άκρου σ' άκρο η Ελλάδα! Άντε τώρα σε ένα τέτοιο διαμορφωμένο τοπίο, ανάμεσα στην οσμή από το σκάνδαλο των ομολόγων, να κάνεις εκλογές σε τρεις βδομάδες.

Πάντως να σας πω κάτι: Ούτε κι εδώ ενδιαφέρονται για τις εκλογές. Οι λίγοι παραθεριστές με τα αστεία τους, την ώρα που ο καιρός βοηθάει να κάτσουν στην παραλία, μόνο γι' αυτό δεν ενδιαφέρονται. Παράτερες μοιάζουν οι εφημερίδες που επιμένουν να έχουν καθημερινά πληροφορίες για τις εκλογές...